Nữ tiến sĩ với niềm đam mê cây sắn

Sắn là một trong những cây trồng chủ lực trên địa bàn tỉnh nhưng thường bị coi là “cây phá đất” hoặc chỉ để... cứu đói.

Với trách nhiệm và niềm đam mê, Tiến sĩ Nguyễn Thị Trúc Mai, Trưởng Phòng Kinh tế xã Xuân Phước đã tiến hành nghiên cứu về cây sắn, mang lại những giải pháp thiết thực cho ngành nông nghiệp và kinh tế địa phương.

Phát triển nhiều giống sắn mới, kháng bệnh

Mới đây, Sở KH-CN đã nghiệm thu đề tài “Nghiên cứu chọn tạo giống sắn năng suất tinh bột cao, kháng được sâu bệnh hại chính, phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương” do Tiến sĩ Nguyễn Thị Trúc Mai và cộng sự thực hiện.

Chia sẻ về quá trình thực hiện đề tài, nữ tiến sĩ sinh năm 1987 này cho biết: “Tháng 8/2018, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh phát hiện bệnh khảm lá virus hại sắn ở giai đoạn khoảng 3 tháng tuổi tại xã Ea Ly với diện tích 10 ha, tỷ lệ hại 100% cây, trên giống HLS11.

Đây là loại bệnh mới, không có thuốc đặc trị nên lây lan rất nhanh, gây thiệt hại lớn đến năng suất cây sắn. Sau khi phát hiện bệnh, chi cục đã phối hợp với các cơ quan, đơn vị và địa phương tiến hành tổng điều tra vùng trồng sắn ở các xã miền núi phía Đông Đắk Lắk để tham mưu UBND tỉnh và các ngành chức năng có biện pháp phòng, chống nhưng không hiệu quả”.

Trước thực trạng này, UBND tỉnh đã giao Sở KH-CN tuyển chọn và giao đề tài “Nghiên cứu chọn tạo giống sắn năng suất tinh bột cao, kháng được sâu bệnh hại chính, phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương” cho Tiến sĩ Trúc Mai và cộng sự thực hiện.

Mục tiêu của đề tài là chọn tạo 1 - 2 giống sắn có năng suất tinh bột vượt hơn đối chứng 10%, kháng được sâu bệnh hại chính, phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương; nâng cấp, cải tiến giống sắn chủ lực sản xuất KM 419; tạo được 5 tổ hợp sắn lai ưu tú có năng suất củ tươi và hàm lượng tinh bột cao, tích hợp được gen kháng bệnh hại virus khảm lá sắn.

Đồng thời xây dựng quy trình kỹ thuật canh tác sắn bền vững, cũng như chuyển giao công nghệ mới về giống sắn, kỹ thuật chọn tạo giống sắn cho người dân và ngành nông nghiệp…

Sau khi đề tài được phê duyệt, từ tháng 10/2021 đến nay, nhóm nghiên cứu đã cải tiến, nâng cấp giống sắn chủ lực sản xuất KM419 bằng cách lai hữu tính giống sắn chủ lực sản xuất KM419 với giống sắn triển vọng KM440 và giống sắn C39 kháng bệnh khảm lá sắn để tích hợp gen kháng bệnh; nâng cấp giống sắn KM419 bằng cách thu hạt lai 5 tổ hợp đầu dòng ưu tú, chọn dòng phả hệ, khảo sát tập đoàn 27 giống.

Song song đó, nhóm nghiên cứu đã tuyển chọn 2 giống sắn KM568 KM537 năng suất tinh bột cao, chống chịu sâu bệnh hại chính, thích hợp điều kiện sinh thái của tỉnh. Đồng thời xây dựng mô hình trình diễn và tập huấn chuyển giao tiến bộ kỹ thuật chọn tạo, nhân giống và quy trình canh tác sắn thích hợp cho nông hộ tại điểm nghiên cứu ở các xã phía Đông Đắk Lắk như Đồng Xuân, Sông Hinh, Sơn Hòa...

Tín hiệu vui cho nhà nông

Là nông dân có diện tích trồng sắn nhiều tại xã Vân Hòa, đối với ông Võ Viết Bảo, việc Tiến sĩ Trúc Mai và cộng sự nghiên cứu chọn tạo các giống sắn năng suất tinh bột cao, kháng được sâu bệnh, phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương là một tín hiệu vui. Ông Bảo nói: “Mấy năm nay, tôi trồng sắn nhưng sắn luôn bị bệnh khảm lá nên năng suất thấp. Tôi mong rằng, các giống sắn chủ lực mà nhóm nghiên cứu thành công sẽ sớm chuyển giao cho nông dân”.

Tương tự bà Nguyễn Thị Yên ở xã Vân Hòa, chia sẻ: “Nhà tôi đang trồng các giống sắn KM568, KM539, KM537 của nhóm nghiên cứu. Tôi nhận thấy các giống sắn mới này không bị bệnh khảm lá, củ khá nhiều và năng suất cao. Tôi hy vọng sẽ sớm có nguồn giống sắn sạch bệnh để giúp người dân nâng cao thu nhập”.

Theo bà Lâm Vũ Mỹ Hạnh, Phó Giám đốc Sở KH-CN, việc thực hiện thành công đề tài khoa học này sẽ hình thành quy trình canh tác giống sắn mới trên địa bàn tỉnh. Qua đó không chỉ giúp người dân có thêm nguồn thu nhập bền vững mà còn thay đổi nhận thức về giá trị kinh tế của cây sắn.

Tiến sĩ Trúc Mai đã vinh dự nhận được nhiều phần thưởng như: Giải nhất Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh lần thứ tám năm 2019; bằng Lao động sáng tạo năm 2020 của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; được tôn vinh là “Nhà khoa học của nhà nông” năm 2020… Mới đây, Tiến sĩ Trúc Mai được UBND tỉnh tuyên dương điển hình tiên tiến giai đoạn 2020 - 2025.

Với những đóng góp cho ngành nông nghiệp, Tiến sĩ Trúc Mai đã vinh dự nhận được nhiều phần thưởng như: Giải nhất Hội thi Sáng tạo kỹ thuật tỉnh lần thứ tám năm 2019; bằng Lao động sáng tạo năm 2020 của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam; được tôn vinh là “Nhà khoa học của nhà nông” năm 2020…

Văn Tài